رسولی: ایرانیان ۱۳ هزار سال پیش با شورا امور را مدیریت می‌کردند

در جهانی که ریشه‌های باستانی تمدن‌ها همچنان الهام‌بخش است، تازه‌ترین بررسی‌ها بر پایه متون کهن ایرانی نشان می‌دهد که از سیزده هزار سال پیش، ایرانیان امور خود را بر پایه شوراهای مشورتی و مجالس تصمیم‌گیری اداره می‌کردند. این سنت دیرینه، که در شاهنامه و دیگر آثار باستانی منعکس شده، اکنون در سی و هشتمین نشست تخصصی شاهنامه‌پژوهی مورد کاوش قرار گرفته است.

بررسی تاریخ دیپلماسی و حکومت در دوران کهن ایران

سی و هشتمین دوره از جلسات تخصصی شاهنامه‌پژوهی، با تکیه بر ابیات برجسته این اثر حماسی، به کاوش در تاریخ دیپلماسی ایران و جهان پرداخته و به شکوه نظام حکومتی در دوران پیش از تاریخ باستانی ایران اشاره کرد. این نشست به مدیریت محمد رسولی در خانه هنرمندان ایران برگزار شد و بر جنبه‌های فرهنگی و سیاسی تمرکز داشت.

سفر دیپلماتیک سیدخت و ملاقات با سام

در این گردهمایی، بخش‌هایی از داستان سفر سیدخت، همسر پادشاه کابل، به سیستان و دیدار رسمی او با سام، حاکم آن ناحیه از ایران، به طور دقیق تحلیل شد. این رویداد تاریخی، نمادی از روابط دیپلماتیک در گذشته‌های دور به شمار می‌رود و نشان‌دهنده اهمیت تعاملات بین‌المللی در فرهنگ ایرانی است.

تعریف فره ایزدی و نقش آن در حکومت

هوشنگ طالع، به عنوان یک تاریخ‌دان و پژوهشگر شاهنامه، به توضیح مفهوم “فر” و “فره ایزدی” در این متن پرداخت. وی تاکید کرد که فره ایزدی در شاهنامه، معادل پذیرش عمومی و مقبولیت حاکمیت است که برای هر پادشاه ضروری به نظر می‌رسد و پایه‌ای برای مشروعیت سیاسی فراهم می‌کند.

ارتباط با داستان جمشید و سنت مجالس مشورتی

محمد رسولی، در تایید این دیدگاه، به داستان جمشید در شاهنامه اشاره کرد و بیان داشت که ایرانیان در آن دوران دور، از نوعی انجمن شبیه به “مجلس خبرگان” امروزی بهره می‌بردند. او افزود که قدیمی‌ترین نوشته‌های ما حاکی از اداره امور بر پای شوراها و مجالس است؛ سنتی که ایرانیان از سیزده هزار سال پیش با خود حمل کرده‌اند. بر اساس دانش و عقل سلیم، آنان دریافته بودند که تصمیم‌گیری درست و مدیریت مناسب، نیازمند همکاری گروهی است نه یک فرد تنها.

آیات اوستا و نقش برترین مردان

رسولی ادامه داد که در اوستا، اهورا مزدا به جمشید دستور داد تا در کنار رود دایی‌تیای‌نیک در ایرانویچ، با “برترین مردان” انجمن تشکیل دهد. این برترین مردان، یعنی نخبگان و خبره‌ترین افراد جامعه، باید در آن مجلس یا همان شورا عضویت می‌یافتند تا امور را هدایت کنند.

قدرت عزل و نصب و جستجوی حاکم عادل

به گفته این پژوهشگر، چنین مجلسی اختیار عزل و نصب رهبر سیاسی و دینی، یعنی پادشاه، را داشت. وقتی جمشید به سمت دیکتاتوری گرایش یافت، اعضای مجلس به دنبال یافتن یک حاکم عادل و خداپرست برآمدند و در نتیجه، به سراغ مرداس رفتند.

ادامه این سنت در تاریخ ایران

رسولی تصریح کرد که واضح است اداره امور در گذشته بر مبنای انجمن‌ها و شوراها بوده و این ایده در سراسر تاریخ کهن ایران، با نام‌های متنوع اما محتوای یکسان، آشکارا دیده می‌شود. برای نمونه، در زمان جمشید، این انجمن یا مجلس خبرگان با عنوان “مهان سالخورده” فعالیت داشت.

برنامه‌های آتی نشست‌ها

جلسات تخصصی شاهنامه‌پژوهی هر ماه برگزار می‌شود و توسط موسسه فرهنگی بزرگمهر حکیم، با نظارت محمد رسولی، سازماندهی می‌گردد تا به بررسی عمیق‌تر میراث ادبی ایران بپردازد.

(منبع: برنا)

سوالات متداول