در سالهای اخیر، عرصه کدنویسی به یکی از مهمترین حوزههایی تبدیل شده که هوش مصنوعی (AI) تأثیر عمیق خود را بر آن نشان داده است. کارشناسان متعددی پیشبینی کرده بودند که ابزارهای AI میتوانند بهرهوری توسعهدهندگان را به شکل چشمگیری بالا ببرند و حتی نیاز به نیروی انسانی را کاهش دهند. با این حال، یافتههای یک تحقیق تازه آشکار میکند که واقعیت بسیار پیچیدهتر از این تصورات اولیه است و چالشهای پنهانی وجود دارد.
نگار علی- اندیشکده «Model Evaluation & Threat Research (METR)» در تحقیقی که در تیرماه منتشر شد، توسعهدهندگان نرمافزار را به طور تصادفی به دو گروه تقسیم کرد: یکی با بهرهگیری از ابزارهای هوش مصنوعی و دیگری بدون استفاده از آنها. پیشبینی کلی این بود که AI سرعت کار برنامهنویسان را تا ۴۰ درصد افزایش دهد، و حتی شرکتکنندگان پس از آزمایش احساس میکردند حدود ۲۰ درصد سریعتر عمل کردهاند. اما تحلیل دادههای واقعی عکس این را اثبات کرد: کسانی که از هوش مصنوعی استفاده کردند، در عمل ۲۰ درصد کندتر از دیگران بودند. محققان اذعان دارند که حتی احتمال چنین نتایجی را پیشتر در نظر نگرفته بودند.
فاصله میان قابلیت و اطمینانپذیری
علت این مسئله به مفهومی برمیگردد که متخصصان آن را «فاصله توانایی–اعتمادپذیری» مینامند. ابزارهای هوش مصنوعی قادرند بسیاری از وظایف را انجام دهند، اما نه با سطح دقت و پایداری که در شرایط واقعی ضروری است. این اشتباهات کوچک باعث شد توسعهدهندگان زمان زیادی را صرف بررسی و تصحیح کدهای تولیدشده توسط AI کنند؛ زمانی که اگر خودشان از ابتدا اقدام به کدنویسی میکردند، این مدت کمتر میشد. یکی از شرکتکنندگان این تجربه را با «کار کردن با یک کارآموز خودخواه و پرحرف» مقایسه کرد.
وضعیت اقتصادی و خطر حباب
این نتایج در حالی منتشر میشود که اقتصاد ایالات متحده شاهد یک رونق بزرگ ناشی از سرمایهگذاریهای گسترده در هوش مصنوعی است. شرکتهای عظیم فناوری میلیاردها دلار برای ساخت مراکز داده و زیرساختهای AI هزینه کردهاند، در حالی که بازده مالی آنها هنوز بسیار محدود باقی مانده است. برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که اگر این روند ادامه یابد، احتمال ایجاد «حباب هوش مصنوعی» وجود دارد؛ حبابی که انفجار آن میتواند بسیار شدیدتر از بحران داتکام در اوایل دهه ۲۰۰۰ باشد.
آیا این وضعیت گذرا است؟
گروهی دیگر باور دارند که این پدیده مانند «منحنی J بهرهوری» است؛ همانند آنچه در ابتدای ورود برق یا اینترنت رخ داد. در آغاز، استفاده از فناوری جدید منجر به کاهش بهرهوری میشود، اما پس از تطبیق و یادگیری، یک پیشرفت بزرگ رخ میدهد. برخی کارشناسان پیشبینی میکنند که تا نیمه دوم دهه ۲۰۲۰، هوش مصنوعی پیشرفت واقعی در بهرهوری ایجاد کند. با این وجود، نه همه با این نظر موافق هستند. بسیاری از محققان در حوزه AI میگویند سرعت توسعه مدلهای جدید کاهش یافته و پیشرفت قابل توجهی نسبت به گذشته مشاهده نمیشود.
تأثیرات بر بازار اشتغال
تحقیقات بازار کار نشان میدهد که برخلاف نگرانیهای اولیه، AI هنوز تأثیر ملموسی بر جایگزینی مشاغل نداشته است. حتی در برخی بخشها، نرخ بیکاری برای گروههایی که کمتر در معرض هوش مصنوعی قرار دارند – مانند کارگران ساختمانی یا مربیان ورزشی – بالاتر از مشاغلی مانند توسعهدهندگان نرمافزار بوده است.
هوش مصنوعی همچنان در میان دو دیدگاه متضاد محصور مانده است:
- از یک سو، وعدههای تحول اقتصادی و افزایش چشمگیر بهرهوری.
- از سوی دیگر، شواهد ناکارآمدی، کندی پیشرفت و خطر تشکیل یک حباب مالی.
آیا هوش مصنوعی به «برق قرن ۲۱» تبدیل خواهد شد یا به همان سرنوشتی که حبابهای فناوری گذشته دچار آن شدند، گرفتار میآید؟ پاسخ به این سؤال نه تنها آینده صنعت فناوری را تعیین میکند، بلکه سرنوشت اقتصاد جهانی را نیز شکل خواهد داد.
(منبع: نگار علی)