چگونه گروسی بازدید بازرسان آژانس در ایران را توصیف کرد

بازدید اخیر بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از نیروگاه هسته‌ای بوشهر نشان می‌دهد که هیچ نشانه‌ای از شروع مجدد فعالیت‌های هسته‌ای ایران مشاهده نمی‌شود؛ اظهاراتی که از سوی مدیرکل این آژانس بیان شده و بر اهمیت حفظ ثبات در برنامه‌های اتمی تأکید دارد.

طبق گزارش‌های منتشرشده، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مصاحبه‌ای به آسیب‌های جدی واردشده بر تاسیسات اتمی ایران در پی حملات تهاجمی ایالات متحده اشاره کرده و آن را به عنوان مسئله‌ای قابل توجه توصیف کرد، هرچند بازرسان این سازمان هنوز به طور مستقیم این خسارات را ندیده‌اند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده توسط ایسنا، ایالات متحده در تاریخ اول تیرماه، با حمله‌ای که نقض حاکمیت و تمامیت ارضی ایران محسوب می‌شود، تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد؛ این مراکز که زیر نظارت توافق پادمانی آژانس بین‌المللی هستند، آسیب‌های شدیدی دیدند، اما هیچ گزارشی از افزایش سطح تشعشعات خارجی توسط تهران یا آژانس منتشر نشد.

در واکنش به این اقدام، ایران پایگاه هوایی العدید ایالات متحده در قطر را در عملیات بشارت فتح مورد هدف قرار داد.

گروسی در گفت‌وگوی خود با روزنامه ایتالیایی ریپابلیکا، پیش از برگزاری نشست فصلی شورای حکام آژانس و کنفرانس عمومی در 24 شهریور، اظهار داشت که توافق کلی بر این است که میزان آسیب‌ها، همان‌طور که تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند، چشمگیر است؛ با این حال، بازرسان وی هنوز به طور مستقیم آن را بررسی نکرده‌اند.

وی همچنین به سفر اخیر بازرسان آژانس برای تعویض سوخت در نیروگاه بوشهر اشاره کرد و گفت: هنوز دسترسی به تاسیسات آسیب‌دیده یا 400 کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا درجه خلوص 60 درصد فراهم نشده است. این وضعیت باعث نگرانی جامعه جهانی شده است.

ایران به دلیل کوتاهی رافائل گروسی در انجام وظایف قانونی‌اش برای حفاظت از تاسیسات اتمی صلح‌آمیز در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی و آمریکا – که این تاسیسات تحت پوشش توافق پادمانی قرار داشتند – و همچنین به خاطر گزارش فنی偏向‌آمیز وی درباره برنامه هسته‌ای ایران که تهران آن را زمینه‌ساز این حملات می‌داند، همکاری خود با آژانس را متوقف کرد.

با وجود این، گفت‌وگوهای فنی محدودی میان ایران و آژانس ادامه دارد و تهران اعلام کرده است که در حال ارزیابی نوع همکاری آینده پس از رویدادهای اخیر است.

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، پس از سفر بازرسان آژانس به کشور، تأکید کرد که مسائل لازم طبق قوانین در حال بحث و بررسی است؛ تاکنون دو جلسه بین وزارت امور خارجه و آژانس برگزار شده و جلسه سوم در راه است.

گمانه‌زنی‌ها در مورد مکان مواد هسته‌ای غنی‌شده ایران پس از حملات تهاجمی

در بخش دیگری از مصاحبه گروسی با روزنامه ایتالیایی، وی به حدس و گمان‌ها درباره محل اورانیوم غنی‌شده با درجه بالای خلوص ایران پرداخت و بیان کرد که به نظر او، این مواد در تاسیسات اصفهان و نطنز قرار دارند.

با این حال، وی افزود: «باید این موضوع را بررسی کنیم؛ در واقع، از ماه ژوئن نظارت خود را از دست داده‌ایم».

در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اخیراً در پاسخ به سؤالی درباره ادعاهای فرانسه، آلمان و انگلیس مبنی بر اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران مگر اینکه مکان مواد هسته‌ای اعلام شود، گفت: این یک درخواست غیرمنطقی دیگر است؛ این سه کشور بخشی از توافق هسته‌ای با ایران بوده‌اند که همچنان به عنوان بخشی از قطعنامه اجماعی شورای امنیت سازمان ملل معتبر است. به جای انتقاد از اسرائیل و ایالات متحده به دلیل نقض آشکار این قطعنامه، آن‌ها ایران را به خاطر ابهام در مکان مواد [غنی‌شده] تحت فشار قرار می‌دهند. مواد ما دقیقاً در همان جایی بودند که مورد حملات غیرقانونی ایالات متحده و رژیم اسرائیل قرار گرفتند. این کشورها باید به عنوان دولت‌های مستقل، رفتار مسئولانه‌ای داشته باشند و چنین حملاتی را محکوم کنند، نه اینکه اکنون از ایران درباره مکان مواد سؤال کنند. باید توجه داشت که تاسیسات ما به طور مداوم و دقیق زیر نظر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بوده است. این اولین بار است که تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز یک عضو معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (NPT) توسط دو رژیم مسلح به تسلیحات اتمی مورد حمله قرار می‌گیرد. این اقدام ضربه‌ای بزرگ به معاهده منع اشاعه، حاکمیت قانون و اصول اساسی تمدن انسانی است. نباید این مسئله را ساده کنیم و فقط به عنوان حمله‌ای به چیزی که آن‌ها خطرناک می‌دانند، تلقی کنیم. هیچ قاعده حقوقی یا منطقی وجود ندارد که چنین حملاتی علیه یک دولت مستقل را مجاز بداند.

گروسی در ادامه گفت‌وگو مدعی شد که در عمق کوه‌ها در اصفهان، آزمایشگاهی بزرگ دیگری وجود دارد که ممکن است یک سایت غنی‌سازی اورانیوم باشد.

مدیرکل آژانس در این زمینه اظهار داشت: «ما مجوز بازدید از آن را داشتیم، اما در روز برنامه‌ریزی‌شده، حملات اسرائیل آغاز شد».

با وجود این، گروسی اذعان کرد که هیچ نشانه‌ای مبنی بر ازسرگیری سریع برنامه هسته‌ای ایران پس از این حملات وجود ندارد.

وضعیت نیروگاه اتمی زاپوریژیا و تاسیسات اتمی رژیم صهیونیستی در میانه درگیری‌ها

گروسی در گفت‌وگو با این رسانه درباره وضعیت نیروگاه اتمی زاپوریژیا در جنگ اوکراین بیان کرد: این نیروگاه همچنان منطقه‌ای پرتنش و خطرناک است. نیروگاه در حال حاضر عملیاتی نیست و فقط اقدامات امنیتی در آن اجرا می‌شود. بازرسان من هر روز گلوله‌های توپ و اثرات آن را در این مکان ثبت می‌کنند؛ جایی که گلوله‌ها و پهپادها از یک سو به سوی دیگر شلیک می‌شوند.

وی افزود که از هیچ اقدام دیپلماتیک چشمگیری بین روسیه و آمریکا برای تضمین امنیت این نیروگاه آگاه نیست.

در مورد تاسیسات اتمی رژیم صهیونیستی که بدون پیوستن به پیمان منع گسترش اتمی، بزرگ‌ترین ذخیره تسلیحات اتمی در منطقه را در اختیار دارد و تهدیدی برای امنیت و ثبات است، گروسی گفت: توافق کلی بر این است که (اسرائیل) در حال حاضر به سلاح اتمی دست یافته است.

اما وی تأکید کرد که این رژیم «سیاست ابهام را دنبال می‌کند و در این زمینه هیچ تعاملی ندارد».

تهدیدهای جهانی که سلاح اتمی دیگر تابو نیست

گروسی در بخش دیگری از مصاحبه، با هشدار به اینکه خطر جنگ هسته‌ای بیش از هر زمان دیگری جدی است، سه دلیل اصلی را برشمرد: ابتدا، روند خلع سلاح و کنترل زرادخانه‌های اتمی مختل شده و بنابراین، کشورهایی که سلاح اتمی دارند، از جمله چین، تولید خود را افزایش داده‌اند. دوم، تسلیحات اتمی دیگر برای رهبران جهانی تابو محسوب نمی‌شود و نشانه‌های بدی از حملات هسته‌ای تاکتیکی مشاهده می‌شود. سوم، این موضوع با مورد دوم مرتبط است؛ ابزارهای تخریب دیگر یک تصور دور از دسترس نیست و کشورهایی که سلاح اتمی ندارند، رهبرانشان openly صحبت می‌کنند که زمان دستیابی به آن فرا رسیده است.

گروسی از مشخص کردن کشورهایی که منظور اوست خودداری کرد، اما به کشورهایی در «آسیا، آسیای صغیر و حاشیه خلیج فارس» اشاره کرد.

وی نتیجه‌گیری کرد: جهانی با 20 تا 25 کشور مسلح به بمب اتمی، کاملاً غیرقابل پیش‌بینی و پرخطر خواهد بود.

312

سوالات متداول