پس از شش سال انتظار، عملیات برچیدن داربستهای قدیمی از گنبد قابوس، یکی از برجستهترین نشانههای میراث جهانی در ایران، سرانجام آغاز شده است. این اقدام توسط مقامات مسئول در حوزه میراث فرهنگی گلستان انجام میگیرد تا ظاهر آسیبدیده این بنای تاریخی را بازسازی کند. با هزینهای حدود ۴۵ میلیارد ریال برای مرمتهای اولیه، که شامل تثبیت سازه و تولید آجرهای نمونه بود، حالا مرحله جدیدی از حفاظت و زیباییبخشی به این اثر ارزشمند شروع میشود. این رویداد نه تنها نشانه پایان یک دوره موقت حفاظت است، بلکه بخشی از تلاشهای مداوم برای حفظ این شاهکار معماری هزارساله به حساب میآید، که بازدیدکنندگان را به زودی با شرایط ایمنتر روبرو خواهد کرد.
آغاز برچیدن داربستها پس از سالها انتظار
در جدیدترین تحولات مربوط به گنبد قابوس، عملیات حذف داربستها که از آذر ۱۳۹۸ نصب شده بودند، حالا توسط یک پیمانکار متخصص شروع شده است. این داربستها ابتدا برای مقابله با رشد بیسابقه علفهای هرز پس از سیل شدید ابتدای سال ۱۳۹۸ برپا شدند. با برچیده شدن آنها، دسترسی عمومی به سایت تا پایان کار متوقف خواهد بود تا ایمنی حفظ شود.
این تصمیم با هدف بازگرداندن جلوه اصلی بنای تاریخی گرفته شده است. میراث جهانی گنبد قابوس اکنون وارد مرحله جدیدی از مراقبت میشود. بازدیدکنندگان باید منتظر بمانند تا محوطه کاملاً پاکسازی شود.
علاوه بر این، فروش بلیتهای ورودی به طور موقت تعطیل شده تا عملیات بدون اختلال پیش برود. این رویکرد نشاندهنده تعهد به استانداردهای بینالمللی حفاظت است.
ریشههای نصب داربستها و اقدامات مرمتی اضطراری
نصب داربستها در آذر ۱۳۹۸ به دلیل تهدید ناشی از علفهای هرز بود که پس از سیل گسترده در استان گلستان رشد کردند. این گیاهان خطر آسیب به ساختار آجری گنبد را افزایش داده بودند، بنابراین اقدامات فوری لازم شد. مرمت اضطراری شامل تثبیت بخشهای کلیدی بنا و ساخت آجرهای نمونه با رعایت اصول میراث جهانی بود.
این پروژه با اعتباری بالغ بر ۴۵ میلیارد ریال به پایان رسید و بر سلامت سازه تمرکز داشت. حفاظت از بناهای تاریخی در این مرحله حیاتی بود تا از تخریب بیشتر جلوگیری شود. نتیجه این کار، زمینهای برای اقدامات پایدارتر فراهم کرد.
- پاکسازی علفهای هرز از سطح گنبد.
- تولید آجرهای سازگار با استانداردهای جهانی.
- تثبیت بخشهای آسیبپذیر برای جلوگیری از فرسایش.
برنامههای آتی برای توسعه و مرمت جامع
با برچیده شدن داربستها، طرحهای جدیدی برای ساماندهی عرصه گنبد قابوس در نظر گرفته شده است. این شامل بهبود روشنایی و نورپردازی بنای اصلی و همچنین طراحی مسیرهای ایمن برای گردشگران میشود. دانشگاه شهید بهشتی در این فرآیند نقش کلیدی دارد و مطالعات سلامت سازه را هدایت میکند.
طرح مرمت بخش گنبد توسط کارشناسان این دانشگاه تهیه و تأیید شده است. این برنامه نه تنها بر بخش غربی گنبد تمرکز دارد، بلکه شامل تولید مصالح سنتی و بررسیهای علمی است. ساماندهی عرصه به عنوان گام نخست، بازدید را جذابتر خواهد کرد.
همکاری بین دانشگاه گلستان و وزارت میراث فرهنگی ادامه دارد تا طرح جامع مرمت نهایی شود. این اقدامات تضمین میکند که گنبد قابوس به عنوان یک سایت میراثی، حفاظت مستمر دریافت کند.
تأثیر بر بازدیدکنندگان و اهمیت حفاظت پیوسته
توقف موقت بازدیدها ممکن است برای علاقهمندان ناامیدکننده باشد، اما این گام ضروری برای حفظ ایمنی و کیفیت تجربه گردشگری است. پس از تکمیل عملیات، دسترسی دوباره با شرایط بهتر امکانپذیر خواهد شد. این رویکرد نشان میدهد که حفاظت از چنین بناهایی اولویت اصلی است.
گنبد قابوس به عنوان یک نماد هزارساله معماری ایرانی، نیازمند مراقبت دائمی است. مرمت اضطراری تنها بخشی از فرآیند بزرگتر است که بر پایه کنوانسیونهای جهانی بنا شده. در نهایت، این کارها به پایداری و جذابیت سایت کمک میکند.
| مرحله | هزینه (میلیارد ریال) | زمان اجرا |
|---|---|---|
| مرمت اضطراری | ۴۵ | ۱۳۹۸-۱۴۰۴ |
| ساماندهی عرصه | نامشخص (در حال تخصیص) | ۱۴۰۴ به بعد |
نقش دانشگاهها در مطالعات پیشرفته
همکاری با دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه گلستان بر سلامت سازه تمرکز دارد. این مطالعات شامل ارزیابی دقیق و پیشنهادهای عملی برای مرمت است. هدف، ایجاد یک برنامه جامع است که نیازهای آینده را پوشش دهد.
این کارها بر اساس دادههای علمی انجام میشود تا از هرگونه اشتباه جلوگیری شود. تحقیقات مرتبط در این زمینه، بنیانی برای حفاظت پایدار فراهم میکند.
منبع: خبرگزاری مهر
سوالات متداول
پاکسازی گنبد قابوس چه زمانی آغاز شد؟
عملیات برچیدن داربستها از گنبد قابوس پس از شش سال انتظار و با آغاز سال ۱۴۰۴ به منظور بازسازی ظاهر آسیبدیده بنا آغاز شد.
هدف از نصب داربست در گنبد قابوس چه بود؟
داربستها در آذر ۱۳۹۸ برای مقابله با رشد بیسابقه علفهای هرز پس از سیل و جلوگیری از آسیب به سازه آجری گنبد نصب شده بودند.
نقش دانشگاهها در مرمت گنبد قابوس چیست؟
دانشگاههای شهید بهشتی و گلستان در حال بررسی سلامت سازه و تهیه طرحهای مرمت جامع برای حفظ این اثر تاریخی هستند.